1894-1991
Ο Παυσανίας Κατσώτας του Σπυρίδωνα γεννήθηκε στη Σταμνά Μεσολογγίου το 1894. Ακολούθησε στρατιωτική σταδιοδρομία, πήρε μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους και στη συνέχεια εισήλθε στη Σχολή Ευελπίδων. Πολέμησε στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συμμετέχοντας στον στρατό του κινήματος της Εθνικής Άμυνας στη Θεσσαλονίκη. Το 1929 αποστρατεύθηκε με τον βαθμό του αντισυνταγματάρχη. Ο Παυσ. Κατσώτας συμμετείχε στο βενιζελικό στρατιωτικό κίνημα του 1933 μετά την αποτυχία του οποίου αποστρατεύτηκε. Συμμετείχε και στο κίνημα του 1935, συνελήφθη για την εμπλοκή του, καταδικάστηκε και φυλακίστηκε στις φυλακές Αβέρωφ. Αποφυλακίστηκε με την παραχώρηση χάριτος από τον βασιλιά μετά την παλινόρθωσή του. Στη δικτατορία της 4ης Αυγούστου συνελήφθη για αντικαθεστωτική δράση και εκτοπίστηκε στους Φούρνους Ικαρίας και στη συνέχεια τέθηκε σε περιορισμό στη γενέτειρά του. Όταν ξεκίνησε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος, ανακλήθηκε στις 8 Νοεμβρίου 1940 στην ενεργό δράση.
Στην Κατοχή διέφυγε τον Σεπτέμβριο του 1941 στη Μέση Ανατολή, όπου αφού ανέλαβε το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ο Παυσ. Κατσώτας τοποθετήθηκε διοικητής στην Α΄ ελληνική Ταξιαρχία, συμμετέχοντας στη μάχη του Ελ Αλαμέιν το 1942. Επίσης, ανέλαβε στρατιωτικός σύμβουλος της κυβέρνησης υπό τον Γεώργιο Παπανδρέου, που σχηματίστηκε μετά το Συνέδριο του Λιβάνου.
Επέστρεψε στην Αθήνα τον Σεπτέμβριο του 1944 και μετά την επιστροφή και της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης υπό τον Γ. Παπανδρέου, ανέλαβε στρατιωτικός διοικητής Αθηνών – Πειραιώς και διοικητής των Ταγμάτων της Εθνοφυλακής. Το 1945 διορίστηκε στρατιωτικός εμπειρογνώμονας για την εφαρμογή της Συμφωνίας της Βάρκιζας από την κυβέρνηση του Νικόλαου Πλαστήρα. Ανέλαβε υπουργός Δημοσίας Τάξεως (1.11.1945.22.11.1945) στη βραχύβια κυβέρνηση υπό τον Παν. Κανελλόπουλο. Εν όψει των εκλογών του 1946 αποστρατεύτηκε με τον βαθμό του υποστράτηγου και πολιτεύθηκε στις εκλογές της 31ης Μαρτίου με το Εθνικό Ενωτικό Κόμμα και εξελέγη βουλευτής Αιτωλοακαρνανίας. Τη 1η Σεπτεμβρίου 1947 δήλωσε ανεξάρτητος και στις 28 Νοεμβρίου κατά τη συγχώνευση του Κόμματος Βενιζελικών Φιλελευθέρων με το Κόμμα Φιλελευθέρων (ΚΦ) προσχώρησε στο τελευταίο. Ανακλήθηκε στην ενεργό δράση το 1949, διατηρώντας τη βουλευτική του έδρα, και ανέλαβε στρατιωτικός διοικητής Στερεάς Ελλάδας μέχρι τη λήξη του Εμφυλίου Πολέμου, οπότε και αποστρατεύθηκε. Στις εκλογές του 1950 πολιτεύθηκε με το ΚΦ και εξελέγη βουλευτής Αιτωλοακαρνανίας, αναλαμβάνοντας υπουργός Εσωτερικών (23.3.1950-15.4.1950) στην κυβέρνηση του Σοφοκλή Βενιζέλου και υπουργός Γενικής Διοίκησης Βορείου Ελλάδος (8.5.1950-7.8.1950) στη διάδοχη κυβέρνηση του Νικόλαου Πλαστήρα. Στις εκλογές του 1951 πολιτεύθηκε με το ίδιο κόμμα χωρίς να εκλεγεί, όπως και στις εκλογές του 1952. Στις δημοτικές εκλογές του 1954 ο Παυσ. Κατσώτας πολιτεύθηκε ως επικεφαλής συνδυασμού με το όνομά του και εξελέγη δήμαρχος Αθηναίων, υποστηριζόμενος από την Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά, την Εθνική Προοδευτική Ένωση Κέντρου και το Δημοκρατικό Κόμμα Εργαζόμενου Λαού. Το 1960 ίδρυσε το Πανελλήνιο Εργατοαγροτικό Κόμμα (ΠΕΑΚ) και υποστήριξε δημόσια, την 1η Νοεμβρίου 1960, την Κίνηση Εθνικής Αναδημιουργίας, πολιτική κίνηση του στρατηγού Γεώργιου Γρίβα, η οποία διαλύθηκε στις αρχές του 1961. Το καλοκαίρι του 1961, συμμετείχε στη συγκρότηση της Ένωσης Κέντρου (ΕΚ) και διετέλεσε μέλος της διοικούσας επιτροπής του κόμματος. Στις εκλογές του 1961 πολιτεύθηκε και εξελέγη συνεργαζόμενος με την Ένωση Κέντρου και έλαβε μέρος στον «Ανένδοτο Αγώνα». Στις εκλογές του 1963 εξελέγη βουλευτής στην περιφέρεια Αθηνών με την Ένωση Κέντρου. Επανεξελέγη στις εκλογές του 1964 και ανέλαβε στις 19 Φεβρουαρίου 1964 υπουργός Κοινωνικής Προνοίας στην κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου, παραιτήθηκε ωστόσο πριν αναλάβει το χαρτοφυλάκιο προκειμένου να θέσει υποψηφιότητα στις δημοτικές εκλογές του ίδιου έτους στον Δήμο Αθηναίων, χωρίς να εκλεγεί .
Συνελήφθη την πρώτη μέρα της επιβολής της δικτατορίας της 21ης Απριλίου 1967, ωστόσο στη συνέχεια αφέθηκε ελεύθερος. Στο δημοψήφισμα του 1973 τάχθηκε δημόσια υπέρ του «Ναι», επικυρώνοντας την τροποποίηση του Συντάγματος της δικτατορίας του 1968, την εκλογή του Γεώργιου Παπαδόπουλου σε Πρόεδρο της Δημοκρατίας και την πολιτειακή μεταβολή.
Μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, πολιτεύθηκε στις εκλογές του 1977 με την Εθνική Παράταξη χωρίς να εκλεγεί. Ο Παυσανίας Κατσώτας απεβίωσε στις 14 Φεβρουαρίου 1991.
Βιβλιογραφία
Βασικές πηγές για τη συγκρότηση των βιογραφικών του Λεξικού αποτέλεσαν:
- οι Στατιστικές των βουλευτικών εκλογών 1926-2015
- οι Στατιστικές των γερουσιαστικών εκλογών 1929-1933
- το Μητρώο πληρεξουσίων, γερουσιαστών και βουλευτών, 1822-1935
- το Μητρώο γερουσιαστών και βουλευτών
- η ιστοσελίδα της Βουλής των Ελλήνων https://www.hellenicparliament.gr/Vouleftes/Diatelesantes-Vouleftes-Apo-Ti-Metapolitefsi-Os-Simera/
- και η ιστοσελίδα της Γενικής Γραμματείας Νομικών και Κοινοβουλευτικών θεμάτων https://gslegal.gov.gr/?page_id=776
Βλ. επίσης:
- «Κατσώτας, Παυσανίας», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, τ. 4, Αθήνα, 1985, σ. 344-345
- Λεωνίδας Καλλιβρετάκης, «Πολιτικοί και δικτατορία της 21ης Απριλίου: μια απόπειρα απογραφής», Πρακτικά Συνεδρίου, Η δικτατορία των συνταγματαρχών και η αποκατάσταση της δημοκρατίας, Αθήνα 2016, σ. 243-266
- Σπύρος Λιναρδάτος, Από τον εμφύλιο στη χούντα, τ. Β΄, Αθήνα 1978
- Σπύρος Λιναρδάτος, Από τον εμφύλιο στη χούντα, τ. Δ΄, Αθήνα 1986
- Λεωνίδας Πανόπουλος, «Στρατηγός Παυσανίας Κατσώτας», Η πολιτική και οι πολιτικοί των Νομών Αιτωλοακαρνανίας και Ευρυτανίας, που εξελέγησαν από το 1946 έως το 2004, Πρακτικά Επιστημονικού Συνεδρίου, 5-6 Νοεμβρίου 2005, Αθήνα, 2008, σ. 85-87
- Κωνσταντίνος Σβολόπουλος (επιμ.), Κωνσταντίνος Καραμανλής: Αρχείο, Γεγονότα, Κείμενα, τ. 5, Αθήνα 1995
- Εμμανουήλ Ι. Τσουδερός, Ιστορικό Αρχείο 1941-1944, τ. Α΄- Ε΄, Αθήνα 1990
- Χάγκεν Φλάισερ, Στέμμα και Σβάστικα. Η Ελλάδα της Κατοχής και της Αντίστασης, 1941-1944, τ. Α΄, Αθήνα 1995
- Τα Νέα, 16.2.1991
Τελευταία ενημέρωση: 4.12.2023
